| رهنمودهاي كميسيون پزشكي براي افراد بیمار- UIAA |
|
|
| نویسنده مدیر | |
|
متأسفانه در كشور ما بسياري از همنوردان با بيتوجهي نسبت به بيماريهايي كه گاهاً به آنها مبتلا هستند قدم به دامان كوهستان ميگذارند و با اين كار به جاي استفاده از طبيعت براي بهبود وضعيت جسمي و روحي خويش سلامتي خود را به خطر مياندازند. مقاله زير به نحوی بسيار كاربردي و خلاصه شیوه مديريت برخي بيماريهاي شايع در كوهستان و جلوگيري از ايجاد آسيب بيشتر در فرد را مطرح ميكند. رهنمودهاي رسمي كميسيون پزشكي UIAA براي افراد مبتلا به بيماري در ورود به محدوده كوهستان مقدمه: اين مطلب براي استفاده پزشكان و افراد علاقهمند ديگر نوشته شده است. هر روز مردم بيشتر و بيشتري به كوهستان ميروند برخي از آنها مثل سالمندان ممكن است دچار مشكلات مزمني باشند، چگونه ميتوان اين افراد را راهنمايي كرد؟ اثر ارتفاع و محيط كوهستان: كاهش فشار بارومتريك هوا در ارتفاع به اين معني است كه سطح اكسيژن هم نسبت به كنار دريا پايينتر است. اين به آن معني است كه سيستم انتقال اكسيژن بدن بايد تحت فشار بيشتري كار كند و در چنين شرايطي هر نوع ناراحتي مزمن مرتبط با اين سيستم مشكلات را دو چندان ميكند. صرفنظر از اثر ارتفاع، محيط كوهستان مخاطرات ديگري هم ايجاد ميكند. اغلب نواحي كوهنوردي سطح بالا در كشورهاي در حال توسعه و در نواحي وحشياي قرار دارند كه به علت خدمات پزشكي ضعيف بيماريهاي گوارشي در آنهاشایع تر است. در آخر تناوتهاي فرهنگي و رفتاري در چنين سفرهايي ممكن است استرس رواني شديدي به كساني كه آمادگي لازم براي تحمل چنين سختيهايي را ندارند وارد كند. نكته مهم ديگر در يك برنامه ماجراجويانه در ارتفاع ملموس بودن اين واقعيت است كه هيچ كس يك جزيره نيست. اين موضوع به مراتب بيش از زندگي شهري عادي نمود پيدا ميكند. بيماري يك همنورد روي كار تيم اثر ميگذارد وحتي ميتواند برای ديگران خطرآفرين باشد. در نتيجه اين يك ضرورت اخلاقي است كه اگر يك نفر داراي يك بيماري است آن را به موقع و قبل از برنامه با سرپرست و مسئول پزشكي گروه در ميان بگذارد. وضعيتهاي خاص: برخي از شايعترين موارد در زير مورد بررسي قرار گرفتهاند: تنفس: وضعيتهايي همچون برونشيت مزمن و آمفیزم ريوي كه در سطح دريا توان تنفسي ريه را كاهش ميدهند قطعاً در ارتفاع مشكلات بيشتري ايجاد خواهند كرد. اگرچه مبتلايان به آسم اغلب در ارتفاع احساس مشكلات كمتري ميكنند. اگرچه آنان در اين شرايط هواي سرد و خشك را تنفس ميكنند كه ميتواند موجب انقباض اسپاسمي برونشها شود اما فقدان آلرژنها در هواي كوهستان در اغلب موارد باعث كاهش خسخس سينه آنها ميشود. دلسوزي مضاعف در مورد اين افراد ميتواند مشكلاتشان را كاهش دهد. در عين حال اينها بايد روند دارويي نرمالشان را دنبال كنند. مشكلات قلبي: بيماران آشكار با علائم قلبي (آنژين ناپيوسته، سكته و ...) نبايد به ارتفاع بروند اما بيماران مبتلا به فشار خون كه تحت كنترل دارويي هستند و همچنين افرادي كه تحت عمل بای پس قلبي و آنژيوپلاستي قرار گرفتهاند و در سطح دريا مشكل عملكردي ندارند به نظر نميرسد مشكلي براي رفتن به ارتفاع داشته باشند. بيماران مبتلا به آنژين كه دارو مصرف ميكنند قبل از سفر به ارتفاع بايد حتماً با متخصص قلب خود مشورت كنند. اين سؤال كه آيا ارتفاع يك عامل خطرآفرين براي افراد بدون علامت مبتلا به انسداد عروقي است هنوز بيجواب است. اما شواهد نشان ميدهند كه فاكتور مهمي نيست. بيماريهاي خوني: بيماران مبتلا به آنمي در ارتفاع مشكل تنفسي بيشتري خواهند داشت، همچنين زنان مبتلا به كمبود آهن در صورت مصرف قرص آهن وضعيت تنفسي بهتري خواهند داشت. ولي براي عموم افراد آهن و ويتامين اضافي مورد نياز نيستند. بيماران مبتلا به خونريزي يا مشكلات انعقادي نبايد به ارتفاع بروند. گرچه اثر ارتفاع روي سيستم انعقاد خون مورد بحث است اما شواهد پزشكي براي هشدار دادن به اين افراد كافي هستند. همچنين افراد تحت درمانهاي ضدانعقادي بايد ارتفاع را در محلهاي مرتفعي كه امكانات پزشكي كامل مهيا هستند بگذرانند. بيماران مبتلا به كمخوني داسي شكل نيز نبايد به ارتفاع بروند. حتي در صورت ناقل بودن اين افراد 20 تا 30 درصد احتمال دارد در ارتفاع بيش از 2000 متر دچار بحران شوند. برخي افراد با اين ايده كه آسپرين باعث كاهش مشكلات ترومبوتيك حاصل از هماتوكريت بالاي حاصل از ارتفاع ميشود اقدام به مصرف آن ميكنند. ما هيچ مدركي در صحت يا در اين مدعا نداريم ولي ميتوان به عنوان يك اقدام احتياطي آسپرين يا ديگر ضد التهابهاي غيراستروئيدي را مصرف كرد. بيماريهاي اندوكرين (غدد مترشحه داخلي) ديابت: ارتفاع به طور خاص به نظر نمي رسد تأثيري روي ديابت داشته باشد و ديابتيهاي بسياري از تعطيلات در ارتفاع تاكنون استفاده كردهاند. گرچه فعاليت بدني شديدتر ممكن است نياز بدن بر انسولين را كاهش دهد و اگر اين مجاز نباشد خطر هيپوگليسمي وجود دارد. هم بيمار و هم همراهانش بايد از خطرات هيپو و هيپرگليسمي آگاه باشند و بدانند در نبود امداد پزشكي چگونه بايد اين مشكلات را تشخيص دهند و درمان كنند. درمان استروئيدي: بيماراني كه تحت درمانهاي جايگزين استروئيدي براي نقائص آدرنال بودهاند بايد مصرف استروئيد را در هنگام رفتن به ارتفاع افزايش دهند تا نياز بيشتر بدن در اثر استرس ارتفاع را برطرف سازند. مشكلات گوارشي (معدي رودهاي): شايعترين مشكل گوارشي كوهنوردان اغلب ايجاد اسهال است و اگر كسي از قبل اسهال دارد نبايد به كوه برود. افراد مبتلا به ورم مخاط روده بزرگ بهتر است به اين نوع برنامهها نروند. هر نوع زخم گوارشي بايد قبل از رفتن به كوههاي بلند درمان شود. هموروئيد و شقاق هم همين وضع را دارند. كسي كه در سطح دريا از اين مشكلات، كمي سختي ميكشد در كوه دچار زجر بسياري خواهد شد و بايد قبل از برنامه آنها را حل كند. مشكلات مغز و اعصاب: ميگرن: بسياري از مبتلايان به ميگرن رفتن به ارتفاع را يك عامل محرك حمله ميدانند، حملهاي شديد و اغلب همراه با علائم استاندارد. تشخيص چنين وضعيتي از AMS (بيماري حاد ارتفاع) HACE , (ادم مغزي ارتفاع) ميتواند بسيار سخت باشد، گرچه سردرد حاصل از AMS برخلاف ميگرن اغلب يك طرفه نيست. ميگرنيها بايد مقدار كافي از داروهايي كه كمكشان ميكند به همراه داشته باشند و دارو را در زمان بروز اولين علائم حمله مصرف كنند. اگر در مورد تشخيص شك وجود دارد، خصوصاً در صورت وجود علائم بعد از مصرف دارو كه در حالت عادي بايد شدت درد را كم كند. بيمار بايد به عنوان مبتلا به AMS يا HACE تحت درمان قرار گيرد. مشكلات عروقي: بيماران مبتلا به مشكلات نامعلوم يا احتمالي مغزي عروقي مثل TIA ها، ضربان ناهماهنگ و تنگي مجاري سرخرگي (انقباض) به دليل خطر بروز ترومبوز (لخته خون) در اثر هماتوكريت بالاي حاصل از ارتفاع ممكن است مورد توصيه متخصص براي رفتن به ارتفاع قرار گيرند. صرع: برخلاف آنچه ممكن است انتظار رود هيچ مدركي دال بر اينكه ارتفاع احتمال حمله صرع را افزايش ميدهد بدست نيامده است، در نتيجه افرادي كه صرعشان تحت كنترل است ميتوانند از تعطيلات در ارتفاع با همان اطميناني كه در ارتفاع پايين تپه نوردي ميكنند لذت ببرند. مفاصل و ليگامانها: يك سفر پياده خصوصاً در موارد سرپاييني طولاني ميتواند كوچكترين ناتواني در مفاصل حملكننده وزن را نشان بدهد. اين مسألهاي نيست كه به ارتفاع ربط پيدا كند و كوهنوردان ميتوانند در پايين وضعيت خود را تست كنند. ضد التهابهاي غير استروئيدي در چنين مواردي بسيار مفيد هستند و تركيب مناسبي از داروها ميتواند به كار گرفته شود. داروها بايد به موقع و با معده پر مصرف شوند و تركيب مناسبي از داروها ميتواند به كار گرفته شود. داروها بايد به موقع و با معده پر و فارغ از قهرمان بازي و تحمل درد مصرف شوند. مشكلات گوش و حلق و بيني و دندانپزشكي پوليپهاي تودماغي كه مشكل تنفسي ايجاد ميكنند درست مثل مشكلات خاص دنداني در صورت وجود بايد قبل از برنامه حل شوند. آبسههاي دنداني ظاهراً در ارتفاع خيلي شايع هستند كه احتمالاً پيامد كاهش قدرت ايمني بدن است. در صورت وقوع اغلب تا برگشت به خانه توسط آنتيبيوتيكها قابل كنترل هستند. چشمانداز رواني: براي بيشتر مردم جسارت رفتن به كوههاي بلند يك تجربه شيرين است حتي اگر گاهي شرايط نامساعد و سخت باشد. اغلب افراد تجربههایي مثل برنامههاي خانوادگي به تپهها، اردوهاي كوتاه در نزديكي خانه، تپهنوردي و چيزهاي مشابه داشتهاند. اما بعضي از آنها گاه ناگهان تصميم ميگيرند يك سفر بزرگ را بدون آمادگيهاي لازم و همراه با ايدههاي غيرواقعي از ميزان تواناييشان شروع كنند.گاهي اوضاع بر وفق مراد پيش ميرود و آنها با آنچه كه خيلي متفاوت از زندگي روزمرهشان است كنار ميآيند اما آنان كه نميتوانند دچار آسيبهاي رواني شده و موجبات اندوه همنوردان خويش را نيز فراهم ميآورند. پس تأكيد ميكنیم شركت در هر برنامه بايد با توجه به ميزان توانايي فرد انجام شود.) خلاصه: تمركز اين مطلب بر نكات تاريك بود اما بسياري از مردم با مشكلات مزمن هستند كه از تعطيلات در كوهستان لذت ميبرند. نكته مهم اين است كه باید موقعيت را واقعگرايانه بسنجيم، به نصيحتها گوش كنيم، با خود و همنوردان صادق باشيم و برنامه را براساس توان افراد تنظيم كنيم. منبع: سايت رسمي UIAA مترجم: فريدون فرقاني |
